خواب پریشی
خواب پریشی یا پاراسومنیا نوعی اختلال خواب است که در آن فرد رفتارها، حرکات و احساسات غیرطبیعی را در حین به خواب رفتن، طول خواب یا بیدار شدن تجربه می‌کند. این اعمال غالباً بدون آگاهی فرد انجام شده و او پس از بیداری چیزی از آنها به یاد نمی‌آورد.
این اختلال علاوه بر افت کیفیت خواب، می‌تواند برای خود فرد و اطرافیانش آزاردهنده و گاهی خطرناک باشد.
در حقیقت می توان گفت که سالیانه افراد بسیاری از اختلالات خواب رنج می برند این دسته از اختلالات همواره می تواند تاثیراتی منفی بر زندگی افراد داشته باشد.
یکی از شایع ترین اختلالات خوابی که می تواند برای افراد بسیار آزار دهنده باشد، اختلال خواب پریشی یا پاراسومنیا است.
این اختلال موجب راه رفتن در خواب و کابوس های شبانه می شود که در ادامه به بررسی علل بروز این اختلال می پردازیم و بیشتر با آن آشنا می شویم. پس در ادامه این مقاله با ما همراه باشید.
خواب پریشی یا پاراسومنیا چیست؟
خواب پریشی یا پاراسومنیا در واقع نوعی اختلال خواب است که در طی آن فرد به انجام کار های غیر عادی و نا هنجار می پردازد.
در اختلال خواب پریشی یا پاراسومنیا فرد در طول خواب به انجام کار های عجیبی نظیر راه رفتن ، حرف زدن یا رفتار های نا متعارف می پردازد و تمامی آنها در خواب انجام می دهد و فرد پس از بیدار شدن هیچ چیز از آن رویداد به خاطر نمی آورد.
به طور کلی می توان گفت که اختلال خواب پریشی یا پاراسومنیا شامل تمامی اتفاقات و رویداد های غیر طبیعی در طول خواب است.
این اختلال می تواند در هر قسمت از چرخه خواب نظیر مرحله انتقال به بیداری و هوشیاری به خواب اتفاق بیفتد.
این اختلال نوعی اختلال مغزی بوده و می تواند برای خود فرد و اطرافیانش بسیار آزار دهنده باشد.
لازم به ذکر است که اختلال خواب پریشی یا پاراسومنیا در برخی موارد می تواند بسیار خطرناک باشد و مشکلات جدی را برای فرد به وجود آورد زیرا که فرد در هنگام خواب به انجام برخی کار ها می پردازد که از انجام آنها و اطراف خود اطلاعی ندارد و بی خبر است. حتما باید یک تست خواب در یک مرکز کلینیک خواب انجام دهید.
اگر مشکل خواب پریشی، بی خوابی، خروپف یا اختلال خواب دارید و به دنبال علت آن میگردید و میخواهید برای همیشه آن را درمان کنید. برای اخذ نوبت با شماره 09197532080 تماس بگیرید.
| نوع اختلال | علائم و نشانه‌ها | عوامل محرک و تشدیدکننده | اقدامات توصیه‌شده (برای بیمار و خانواده) |
|---|---|---|---|
| راه رفتن در خواب (سومنامبولیسم) |
بلند شدن از رختخواب و قدم زدن در حالت خواب عمیق، چشمان باز اما خیره، عدم پاسخ به دیگران. | استرس شدید، کم‌خوابی مزمن، تب، مصرف برخی داروهای آرام‌بخش. | ایمن‌سازی محیط خانه (قفل کردن درها و پنجره‌ها)، جمع‌آوری اشیاء خطرناک از کف زمین، فرد را به زور بیدار نکنید، او را آرام به رختخواب برگردانید. |
| وحشت شبانه (نایت ترور) |
بیدار شدن ناگهانی با جیغ زدن، تعریق، تپش قلب شدید و وحشت‌زدگی. بیمار صبح روز بعد چیزی به یاد نمی‌آورد. | خستگی مفرط، بیماری و تب (بیشتر در کودکان)، وقفه تنفسی در خواب (آپنه). | کنار فرد بمانید تا به خودش آسیب نزند اما سعی نکنید او را بیدار کنید. حفظ یک برنامه خواب منظم و آرام‌بخش قبل از خواب بسیار کمک‌کننده است. |
| فلج خواب (بختک) |
احساس هوشیاری اما ناتوانی کامل در حرکت دادن بدن یا صحبت کردن هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن. | نامنظم بودن ساعات خواب، استرس و اضطراب شدید، خوابیدن به پشت (طاق‌باز). | سعی کنید آرامش خود را حفظ کنید و تمرکزتان را روی حرکت دادن عضلات کوچک (مثل انگشتان پا یا چشم‌ها) بگذارید. اصلاح الگوی خواب و پرهیز از طاق‌باز خوابیدن موثر است. |
| اختلال رفتاری خواب رِم (RBD)نیاز به پزشک |
واکنش فیزیکی و خشن به رویاها؛ شامل مشت زدن، لگد زدن، فریاد کشیدن و پریدن از تخت. | مصرف الکل، قطع ناگهانی برخی داروها، نشانه‌های اولیه برخی بیماری‌های عصبی. | ایمن‌سازی شدید اتاق خواب (پوشاندن لبه‌های تیز، قرار دادن تشک روی زمین). مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب یا فلوشیپ خواب الزامی است. |
| کابوس‌های مکرر | رویاهای بسیار واضح و آزاردهنده که باعث بیداری کامل فرد و احساس ترس یا غم می‌شود. | اضطراب روزمره، تماشای محتوای دلهره‌آور قبل از خواب، تروما یا اختلال استرس پس از سانحه (PTSD). | انجام تمرینات ریلکسیشن و مدیتیشن قبل از خواب، پرهیز از مصرف کافئین و وعده‌های غذایی سنگین در شب، در صورت تکرار، مراجعه به روان‌درمانگر توصیه می‌شود. |
انواع اختلال پاراسومنیا
اختلال پاراسومنیا یا خواب پریشی انواع مختلفی دارند و این علت بیخوابی که هر کدام از آنها در یک مرحله از خواب اتفاق می افتد و انواع مختلفی دارد که در ادامه به برخی از آنها می پردازیم:
1. راه رفتن در خواب
اختلال خواب گردی یا راه رفتن در خواب یکی از شایع ترین مواردی است که بر اثر اختلال پاراسومنیا رخ می دهد.
فرد بر اثر این اختلال در خواب راه رفته و حتی ممکن است در حین آن حرف بزند و به انجام برخی فعالیت های روزمره خود بپردازد.
این اختلال بیشتر در اواخر خواب شبانه یا در طی چرت های روزانه رخ می دهد.
2. حرف زدن در خواب
حرف زدن در خواب نیز یکی از رایج ترین موارد در اختلال پاراسومنیا است که در اصطلاح پزشکی با نام (Somniloquy شناخته یم شود در طی آن فرد در حین خواب حرف می زند.
حرف زدن در خواب گفت و گوی کامل تا مِن مِن کردن در طول خواب را شامل می شود.
این اختلال ممکن است در تمامی طول خواب فرد رخ بدهد و برای اطرافیان فرد بسیار آزار دهنده باشد.
3. ناله کردن در خواب
نالیدن در خواب یا همان کاتترینا نوعی اختلال است که فرد در طی خواب ناله، خور خور یا چیزی را به صورت نسبتا بلند زمزمه می کند.
اغلب این اتفاق در هنگام نفس کشیدن در حین خواب اتفاق می افتد.
در برخی موارد ممکن است که ناله کردن در خواب با اختلال خروپف اشتباه گرفته شود.
اما لازم است بدانید که علل بروز خروپف در خواب مشکلات تنفسی است اما علت ناله کردن در خواب مشکلی نیست.برای درمان خروپف حتما باید به کلینیک خرو پف مراجعه کنید.
4. کابوس های شبانه
می توان گفت که در واقع دردین کابوس های شبانه می تواند بسیار آزار دهنده باشد و موجب خشم، عصبانیت و اضطراب شما شود.
در حقیقت اگر اختلال کابوس های شبانه به طور مکرر اتفاق بیفتد به یک اختلال تبدیل می شوند و می تواند شرایطی دشوار را برای شما به وجود بیاورد.
در برخی موارد ممکن است که حتی فرد در طول خواب چندین کابوس ببیند.
5. دندان قروچه در خواب
ساییدن دندادن ها به یکدیگر در خواب یا همان دندان قروچه یکی از اختلالاتی است که بر اثر پاراسومنیا در طول خواب رخ می دهد و ممکن است عوارضی نظیر دندان درد، حساسیت دندان، درد لثه و درد در ناحیه صورت و گردن را برای فرد به همراه داشته باشد. برای جراحی آپنه خواب کلیک کنید.
علل بروز اختلال پاراسومنیا
بروز اختلال خواب پریشی یا پاراسومنیا اغلب در اعضای یک خانواده مشاهده می شود و می توان گفت که یکی از اصلی ترین علل بروز این اختلال علل ژنتیکی است.
در برخی موارد نیز برخی موارد می توانند زمینه ساز بروز این اختلال باشند که در ادامه به برخی از آنها می پردازیم:
- اختلال اضطراب ناشی از بروز سانحه
- کمبود خواب
- مصرف الکل
- درد
- مصرف برخی دارو ها نظیر دارو های آرام بخش و محرک ها
- بیماری های نورولوژیکی نظیر پارکینسون
- خواب نامنظم
- استرس
- افسردگی
- بی خوابی
- مصرف مواد مخدر
علائم پاراسومنیا یا خواب پریشی
اختلال پاراسومنیا علاوه بر اینکه موجب بروز رفتار های غیر عادی در حین خواب برای فرد می شود می تواند علائمی را نیز به همراه داشته باشد که در صورت مشاهده این علائم می بایست جهت درمان اختلالات خواب باید به دکتر تنظیم خواب یا اختلالات خواب مراجعه نمایید.
برخی از علائم پاراسومنیا عبارتند از:
- حالت گیجی و سردرگمی در هنگان بیدار شدن از خواب
- فراموش کردن مکانی که در آن قرار دارید
- پیدا شدن زخم جدید بر روی بدن
- احساس خستگی و بی خوابی
درمان پاراسومنیا یا خواب پریشی
درمان اختلال پاراسومنیا یا خواب پریشی بسته به میزان و شدت آن می تواند درمان هایی گوناگون داشته باشد که نحوه درمان این اختلال توسط پزشک اختلال خواب با انجام یک تست خواب تعیین می گردد. برای حمله خواب کلیک کنید.
برخی از روش های درمانی خاب پریشی شامل موارد زیر است:
- دارو درمانی
- رفتار درمانی سناختی
- درمان های خانگی
برای رفع مشکلات خواب به بهترین کلینیک خواب در تهران مراجعه کنید.
برای درمان خواب پریشی و پاراسومنیا به چه دکتری مراجعه کنیم
برای درمان خواب‌پریشی (پاراسومنیا) و تشخیص دقیق علت‌های زمینه‌ای آن، باید به یک دکتر اختلالات خواب (متخصص فلوشیپ طب خواب) مراجعه کنید. این متخصصان با بررسی سیستم عصبی و الگوهای خواب شما، می‌توانند بهترین راهکار درمانی را ارائه دهند.در این زمینه، دکتر ریحانه حیدری یکی از متخصصان برجسته و مجرب هستند که می‌توانید برای تشخیص و درمان اصولی انواع اختلالات خواب به ایشان مراجعه نمایید.همچنین در نظر داشته باشید که در روند تشخیص، پزشک معالج در صورت لزوم از شما می‌خواهد که برای بررسی دقیق‌تر، یک تست خواب (پلی‌سومنوگرافی) در یک کلینیک خواب بدهید.
خلاصه
اختلال خواب‌پریشی (پاراسومنیا) یک عارضه شایع مغزی است که با بروز رفتارهای غیرارادی و ناهنجار در حین چرخه خواب، مانند راه رفتن، حرف زدن، فلج خواب (بختک)، وحشت شبانه و دندان‌قروچه شناخته می‌شود. این اختلال که معمولاً ریشه در عوامل ژنتیکی، استرس‌های روانی، کم‌خوابی و مصرف برخی داروها یا مواد محرک دارد، می‌تواند کیفیت زندگی فرد و سلامت اطرافیان او را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. با این حال، با مراجعه به یک کلینیک تخصصی و انجام تست خواب (پلی‌سومنوگرافی)، می‌توان از طریق ترکیبی از روش‌های رفتار درمانی شناختی (CBT)، دارو درمانی و اصلاح الگوهای سبک زندگی، این مشکل را به صورت ریشه‌ای کنترل و درمان کرد.
سوالات متداول
۱. آیا اختلال خواب پریشی (پاراسومنیا) خطرناک است؟
در بیشتر موارد، خواب‌پریشی تهدید مستقیمی برای سلامتی ندارد و تنها کیفیت خواب را کاهش می‌دهد. با این حال، در اختلالاتی مانند راه رفتن در خواب یا اختلال رفتاری خواب رم (REM)، خطر برخورد با اشیاء، سقوط از پله‌ها یا آسیب رساندن ناخواسته به خود و شریک خواب وجود دارد. در این شرایط، پیگیری پزشکی و ایمن‌سازی محیط اتاق خواب الزامی است.
۲. آیا خواب پریشی در کودکان طبیعی است؟
بله، اختلالاتی نظیر وحشت شبانه، راه رفتن در خواب و حتی شب‌ادراری در کودکان بسیار شایع‌تر از بزرگسالان است. این موارد غالباً به دلیل تکامل نیافتن کامل سیستم عصبی رخ می‌دهند و معمولاً با رسیدن به سنین نوجوانی خودبه‌خود برطرف می‌شوند. اما اگر این حملات مکرر باشند، باعث خواب‌آلودگی کودک در طول روز شوند یا خطر جسمی به همراه داشته باشند، ارزیابی تخصصی ضروری است.
۳. تفاوت کابوس شبانه با وحشت شبانه چیست؟
کابوس‌ها در مرحله خواب با حرکات سریع چشم (REM) اتفاق می‌افتند و فرد پس از بیداری، جزئیات خواب ترسناک خود را به وضوح به یاد می‌آورد. در مقابل، وحشت شبانه در مراحل خواب عمیق (Non-REM) رخ می‌دهد؛ فرد ممکن است با چشمان باز فریاد بکشد، اما بیدار کردن او بسیار دشوار است و صبح روز بعد هیچ خاطره‌ای از این اتفاق در ذهن ندارد.
۴. برای درمان پاراسومنیا چه زمانی و به چه دکتری مراجعه کنیم؟
اگر رفتارهای حین خواب باعث خستگی مفرط روزانه، آسیب جسمی، ایجاد اضطراب یا اختلال در خواب شما و اطرافیانتان شده است، باید به یک کلینیک خواب، متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) یا روان‌پزشک مراجعه کنید. بهترین و دقیق‌ترین راه تشخیص، انجام تست خواب (پلی‌سومنوگرافی) تحت نظر پزشک است.
۵. آیا اختلال خواب پریشی به طور قطعی درمان می‌شود؟
بله. پاراسومنیا با وجود اینکه می‌تواند نگران‌کننده به نظر برسد، با تشخیص صحیح کاملاً قابل کنترل و درمان است. بسته به ریشه مشکل (اضطراب، عوامل ژنتیکی، آپنه خواب یا تداخلات دارویی)، پزشک از طریق رفتار درمانی شناختی (CBT)، آموزش بهداشت خواب و در موارد لزوم تجویز داروهای تنظیم‌کننده چرخه خواب، این عارضه را با موفقیت درمان می‌کند.
