تست خواب در منزل یک روش تشخیصی برای بررسی برخی اختلالات خواب، به‌ویژه آپنه خواب و اختلالات تنفسی حین خواب است که به فرد امکان می‌دهد مطالعه خواب را در محیط آشنای خانه انجام دهد. این تست با استفاده از تجهیزات قابل حمل، شاخص‌هایی مانند الگوی تنفس، سطح اکسیژن خون، ضربان قلب و سایر علائم مرتبط با خواب را ثبت می‌کند تا پزشک بتواند احتمال وجود اختلالات تنفسی هنگام خواب را ارزیابی کند.
اگر خروپف شدید، قطع یا وقفه تنفس هنگام خواب، احساس خفگی در خواب، خواب‌آلودگی و خستگی روزانه یا بیدار شدن‌های مکرر در طول شب دارید، ممکن است پزشک انجام تست خواب را برای بررسی علت علائم شما توصیه کند. در بعضی از افراد، تست خواب در منزل می‌تواند جایگزین مناسبی برای انجام مطالعه خواب در آزمایشگاه باشد؛ البته انتخاب نوع تست به علائم، شرایط فرد و نظر پزشک بستگی دارد.
در این مقاله از سایت دکتر ریحانه حیدری، بررسی می‌کنیم تست خواب در منزل چگونه انجام می‌شود، چه اختلالاتی را می‌تواند تشخیص دهد، چه افرادی کاندید مناسبی برای تست خواب خانگی هستند و چه تفاوتی با تست خواب در کلینیک دارد. همچنین با مراحل انجام تست، مزایا و محدودیت‌های آن آشنا خواهید شد.
برای دریافت مشاوره درباره مناسب بودن تست خواب در منزل برای شرایط شما و رزرو تست، می‌توانید با 09197532080 تماس بگیرید.
تست خواب در منزل یا مطالعه خواب خانگی یک روش تشخیصی است که برای بررسی برخی اختلالات خواب، به‌ویژه آپنه انسدادی خواب و اختلالات تنفسی هنگام خواب انجام می‌شود. در این روش، به‌جای اینکه فرد برای انجام مطالعه خواب به آزمایشگاه یا کلینیک مراجعه کند، تجهیزات قابل حمل در اختیار او قرار می‌گیرد تا اطلاعات مربوط به تنفس و برخی علائم حیاتی در طول خواب، در محیط معمول خانه ثبت شود.
در طول تست خواب در منزل، بسته به نوع دستگاه و پروتکل مورد استفاده، پارامترهایی مانند جریان هوا از بینی و دهان، حرکات تنفسی قفسه سینه و شکم، سطح اکسیژن خون، ضربان قلب و وضعیت بدن ثبت می‌شوند. سپس اطلاعات ثبت‌شده توسط پزشک متخصص خواب بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا شواهدی به نفع آپنه خواب یا سایر اختلالات تنفسی حین خواب وجود دارد یا خیر.
یکی از مهم‌ترین کاربردهای تست خواب خانگی، بررسی افرادی است که علائمی مانند خروپف شدید، وقفه تنفسی در خواب، احساس خفگی یا نفس‌نفس زدن هنگام خواب، خواب‌آلودگی روزانه و خستگی مداوم دارند و احتمال آپنه خواب در آنها مطرح است. با این حال، تست خواب در منزل برای همه افراد و همه اختلالات خواب مناسب نیست و انتخاب آن باید بر اساس علائم و شرایط فرد و با نظر پزشک انجام شود.
نکته مهم: تست خواب در منزل با پلی‌سومنوگرافی (PSG) کامل که در آزمایشگاه خواب انجام می‌شود یکسان نیست. در پلی‌سومنوگرافی، علاوه بر تنفس و اکسیژن خون، فعالیت مغز، حرکات چشم، فعالیت عضلات و سایر شاخص‌های خواب نیز ثبت می‌شوند؛ بنابراین در برخی شرایط، پزشک ممکن است انجام تست خواب در کلینیک را به تست خانگی ترجیح دهد.
تست خواب در منزل چه اختلالاتی را تشخیص می‌دهد؟
تست خواب در منزل بیش از همه برای بررسی آپنه خواب و اختلالات تنفسی حین خواب کاربرد دارد. این تست با ثبت شاخص‌هایی مانند جریان تنفس، حرکات تنفسی، سطح اکسیژن خون و ضربان قلب، اطلاعاتی در اختیار پزشک قرار می‌دهد که می‌تواند به تشخیص اختلالات تنفسی هنگام خواب کمک کند.
۱. آپنه انسدادی خواب (OSA)
مهم‌ترین کاربرد تست خواب خانگی، بررسی آپنه انسدادی خواب است. در این اختلال، راه هوایی فوقانی در هنگام خواب به‌طور مکرر دچار انسداد می‌شود و جریان هوا کاهش پیدا می‌کند یا برای مدت کوتاهی متوقف می‌شود. خروپف شدید، مشاهده وقفه تنفسی توسط فرد مقابل، احساس خفگی هنگام خواب، سردرد صبحگاهی و خواب‌آلودگی روزانه از علائمی هستند که می‌توانند احتمال آپنه خواب را مطرح کنند.
تست خواب در منزل می‌تواند با ثبت الگوی تنفس و میزان اکسیژن خون، اطلاعات لازم برای محاسبه شاخص‌هایی مانند AHI (شاخص آپنه-هیپوپنه) را فراهم کند. تفسیر این شاخص و سایر اطلاعات ثبت‌شده باید توسط پزشک انجام شود.
۲. آپنه خواب مرکزی
در آپنه مرکزی خواب، مشکل اصلی انسداد راه هوایی نیست؛ بلکه مغز برای مدت کوتاهی سیگنال مناسب برای ادامه تنفس را ارسال نمی‌کند. برخی دستگاه‌های تست خواب خانگی می‌توانند الگوهای تنفسی غیرطبیعی را ثبت کنند، اما تشخیص دقیق آپنه مرکزی و افتراق آن از سایر اختلالات تنفسی ممکن است به بررسی کامل‌تر و پلی‌سومنوگرافی در آزمایشگاه خواب نیاز داشته باشد.
۳. هیپوپنه و کاهش تنفس در خواب
هیپوپنه به کاهش قابل توجه جریان تنفس گفته می‌شود که می‌تواند با افت اکسیژن خون همراه باشد. تست خواب خانگی می‌تواند تغییرات جریان هوا و اکسیژن خون را در طول خواب ثبت کند و به پزشک در ارزیابی وجود وقایع تنفسی کمک کند.
۴. افت اکسیژن خون در هنگام خواب
یکی دیگر از اطلاعات مهمی که در بسیاری از تست‌های خواب خانگی ثبت می‌شود، سطح اکسیژن خون (SpO₂) است. افت مکرر اکسیژن در طول خواب می‌تواند با اختلالات تنفسی مانند آپنه خواب مرتبط باشد و در تفسیر نتیجه تست به پزشک کمک کند.
تست خواب در منزل چه اختلالاتی را معمولاً تشخیص نمی‌دهد؟
تست خواب خانگی برای تشخیص همه اختلالات خواب طراحی نشده است. برای مثال، بررسی دقیق نارکولپسی، اختلالات حرکتی مرتبط با خواب، پاراسومنیاها، برخی اختلالات رفتاری خواب و بسیاری از مشکلات پیچیده خواب معمولاً به ارزیابی تخصصی‌تر و در مواردی پلی‌سومنوگرافی کامل در آزمایشگاه خواب نیاز دارد.
بنابراین، انتخاب بین تست خواب در منزل و تست خواب در کلینیک باید بر اساس علائم، سابقه پزشکی، احتمال نوع اختلال خواب و نظر پزشک متخصص انجام شود. اگر هدف اصلی بررسی احتمال آپنه انسدادی خواب در فردی باشد که شرایط مناسبی برای مطالعه خواب خانگی دارد، تست خواب در منزل می‌تواند گزینه‌ای ساده‌تر و راحت‌تر برای ارزیابی اولیه باشد.
چه زمانی تست خواب در کلینیک لازم است؟
تست خواب در کلینیک خواب، که به آن پلی سومنوگرافی (PSG) نیز گفته می شود، یک روش جامع برای بررسی کیفیت خواب شما است. این تست در یک مرکز خواب انجام می شود، که یک مرکز تخصصی برای ارزیابی و درمان اختلالات خواب است.
در طول تست خواب در کلینیک، شما به یک سری از سنسورها متصل می شوید که فعالیت مغز، قلب، تنفس، حرکات و سطح اکسیژن خون شما را در طول شب رصد می کنند. این اطلاعات به پزشک شما کمک می کند تا هر گونه اختلالی در خواب شما را تشخیص دهد.
تفاوت تست خواب در منزل با تست خواب در کلینیک خواب چیست؟
تست خواب یا پلی سومنوگرافی نوعی آزمایش غیرتهاجمی است که به پزشک متخصص خواب در تشخیص اختلالات خواب مانند بیخوابی، آپنه خواب، سندروم پای بیقرار، نارکولپسی، راه رفتن در خواب کمک می کند.
در بهترین کلینیک خواب پزشکان متخصص معمولا یک شب فرد را بستری می کنند تا الگوهای خواب را به دقت زیرنظر داشته باشند. در بررسی مطالعه خواب تعدادی از معیار ها مانند ضربان قلب، حرکات چشم، سطح اکسیژن خون؛ امواج مغزی (EEG)، حرکات دست و پا و دفعات تنفس را اندازه گیری می شود و سپس داده های بدست آمده از مطالعه خواب به پزشک کمک می کند تا شواهد بدست آمده را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد و تشخیص قطعی دهد. در صورتی که پزشک متخصص خواب حدس بزند که به نوعی اختلال خواب دچار هستید تست خواب را توصیه می کند.
از آن جایی که در سال های اخیر برخی از مشکلات خواب مانند آپنه انسدادی خواب به طور فزاینده ای رایج شده است. بیش از هر زمان دیگری نیاز به انجام تست خواب احساس شده است. متخصصان خواب، برای راحتی بیمار روشی برای نظارت بر خواب او در منزل پیدا کردند. برای اطلاع از درمان خانگی خروپف کلیک کنید.
در تست خواب در منزل از یک مانیتور کوچک و قابل حمل برای ثبت الگو های تنفس به هنگام خواب استفاده می شود. و مواردی مانند میزان جریان هوای بینی و دهان، سطح اکسیژن و دفعات تنفس سنجیده می شود.
البته پیشرفت در فناوری های نوین نشان می دهد تجهیزات به کار رفته در تست خواب در آینده خیلی کوچکتر و ساده تر می شود.
عوارض جانبی تست خواب در منزل
تست خواب یک آزمایش غیر تهاجمی و بدون درد است. با این حال از شایع ترین عارضه جانبی آن، سوزش پوستی ناشی از چسب مورد استفاده برای اتصال حسگر های تست خواب به پوست فرد است.
مزایا و معایب تست خواب در منزل به طور خلاصه در جدول زیر آورده شده است:
مزایای تست خواب در منزل
از مهم ترین مزایای تست خواب در منزل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- برخی از افراد در محیط آشنا و آرامش بخش خانه ی خود خواب راحت تری دارند و در مراکز درمانی نمی توانند به راحتی بخوابند. به همین سبب انجام تست خواب در خانه می تواند خواب راحت تری را برای افراد به وجود آورد.
- هزینه و قیمت انجام پلی سومنوگرافی برای بسیاری از افراد مهم است. اگر فرد بخواهد در مراکز پزشکی این تست را انجام دهد، باید هزینه ی بیشتری را پرداخت کند. زیرا انجام پلی سومنوگرافی در خانه ارزان تر می باشد.
- از دیگر مزایای پلی سومنوگرافی در خانه می توان به راحت تر بودن آن اشاره کرد.
معایب تست خواب در منزل
انجام این تست در خانه معایبی را نیز به همراه دارد که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اگر سنسور ها به درستی نصب نشوند، نمی توان نتایج درستی از ارزیابی ها گرفت و در انتها با خطای زیادی روبرو خواهیم شد.اگر علائم و نتیجه ی کار خفیف باشد، نمی توان به آن ها به صورت صد در صد اعتماد کرد.
- انجام این تست در خانه برای تمام افراد مناسب نیست و تنها پزشک می تواند این امر را تشخیص دهد.
نکاتی که قبل از انجام تست خواب در منزل باید رعایت شود:
قبل از تست خواب لازم است دوش بگیرید. بهتر است از مواد حاوی لوسیون، ژل یا مواد آرایشی استفاده نکنید زیرا ممکن است در عملکرد الکترودها مشکل ایجاد کند.
شرح کامل مراحل انجام تست خواب در منزل
تکنیسین خواب بر روی سر شما الکترود هایی را نصب می کند تا میزان دی اکسید کربن و اکسیژن موجود در خون شما به خوبی اندازه گیری شود. علاوه بر این مورد میزان فشار هوای بینی نیز به خوبی اندازه گیری می شود. علاوه بر الکترود های روی سر، سنسور های بسیار حساسی نیز برای سنجیدن میزان قدرت عضلات چانه، بر روی چانه قرار می گیرند.
در تست خواب برای ضبط صداهایی مانند خرخر از یک میکروفن بر روی بدن و نزدیک به صورت نیز استفاده می شود.
در تست خواب می توان از دستگاه هایی استفاده کرد که کمربند های مخصوص دارند که روی سینه و شکم قرار می گیرند. به وسیله ی این کمربند ها می توان ریتم تنفسی فرد را به خوبی ارزیابی کرد.
شاید در ابتدای امر احساس کنید که این تجهیزات و دستگاه ها اجازه نمی دهند که فرد به راحتی به خواب برود، ولی باید گفت تمام این موارد به گونه ای ساخته می شوند که در زمان خواب، مزاحمتی برای فرد ایجاد نکنند و فرد بتواند به راحتی به خواب رود.
انجام تست پلی سومنوگرافی کاملا بدون درد است به همین سبب می توان بیان کرد جواب های آن کاملا درست است و خطایی در آن ها دیده نمی شود. تنها ممکن است برای فرد تحریک پوستی به دلیل چسب های الکترود ها به وجود آید.
برای دریافت جواب پلی سومنوگرافی فرد باید حدود سه هفته منتظر بماند. تکنسین داده ها را جمع آوری کرده و به پزشک تحویل می دهد.
در جواب و ارزیابی تست پلی سومنوگرافی امتیاز AHI مورد بررسی قرار می گیرد. اگر نمره بین 5 تا 15 باشد می توان بیان کرد که فرد دچار آپنه خواب خفیف می باشد. اگر نمره بین 15 تا 30 باشد می توان بیان کرد که فرد دچار آپنه متوسط می باشد. اگر نمره بیشتر از 30 باشد، آپنه خواب شدید است.
در برخی از موارد جواب های تست خواب غیر طبیعی است. این مورد می تواند نشان دهنده ی مشکلات مختلفی مانند اختلالات حرکتی، اختلالات تنفسی، اختلالات تشنج، نارکولپسی و … باشد.
مواردی که در تست خواب در منزل مورد بررسی قرار می گیرند:
- ارزیابی تپش قلب
- بررسی نوار گرفته شده از مغز
- اندازه گیری سطح اکسیژن خون و دستیابی به الگوی نفس کشیدن بیمار
- زیر نظر گرفتن حرکات بدن و اندام ها و نوع قرار گیری بدن در هنگام خواب
- میزان خر و پف فرد
- میزان تکان خوردن چشم در خواب
کاندیدای مناسب تست خواب در منزل:
- افرادی که در خواب خود دچار اختلال و کم خوابی هستند.
- افرادی که خر و پف زیاد می کنند.
- افرادی که در طول روز احساس خستگی شدید کرده و یا صبح ها به سختی از خواب بیدار می شوند.
- در سنین پایین این اختلال می تواند به صورت خیس کردن خود در خواب یا راه رفتن در خواب خود را بروز دهد.
- افرادی که با پرتاب اندامی از خواب می پرند یا احساس خفگی و انسداد راه هوایی دارند.
موارد ذکر شده بسیار مهم هستند و فرد در صورت مواجهه با هر یک از این علائم باید به پزشک مراجعه کند. زیرا برخی از این علائم خطرناک بوده و ممکن است موجب بیماری هایی مثل بیماری های عروقی، قلبی و مغزی شود. در بسیاری از این موارد پزشک با زیر نظر گرفتن بیمار متوجه آپنه یا همان انسداد در راه تنفسی می شود که بسیار خطرناک است.
در مورد احساس خفگی در خواب بیشتر بخوانید.
سوالات متداول تست خواب در منزل
تست خواب در منزل چقدر دقیق است؟
چه کسانی نباید تست خواب در منزل انجام دهند؟
تست خواب در منزل چند ساعت طول می‌کشد؟
نتیجه تست خواب در منزل چه زمانی آماده می‌شود؟
تست خواب در منزل چقدر هزینه دارد؟
آیا تست خواب در منزل درد دارد؟
قبل از تست خواب در منزل چه نکاتی را باید رعایت کنم؟
از مصرف کافئین و الکل در روز تست خودداری کنید، دوش بگیرید ولی از لوسیون و مواد آرایشی استفاده نکنید، و از چرت زدن قبل از شب تست پرهیز کنید تا الگوی طبیعی خواب مختل نشود.
